ปัจจุบันหลายบ้านใช้ไฟช่วงกลางวันมากขึ้น โดยเฉพาะคนที่ทำงานแบบไฮบริดหรือ Work from Home ทำให้ค่าไฟขยับขึ้นแบบไม่รู้ตัว การติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์สำหรับใช้ในบ้านจึงกลายเป็นอีกทางเลือกที่หลายคนเริ่มสนใจ เพราะช่วยลดภาระค่าไฟในระยะยาว และยังเป็นการลงทุนเพื่อบ้านที่คุ้มค่าในอนาคต

แต่ก่อนจะตัดสินใจ หลายคนอาจยังมีคำถามคาใจ เช่น ติดโซลาร์เซลล์บ้านต้องใช้งบประมาณเท่าไร ต้องขออนุญาตหน่วยงานไหนบ้าง หรือขั้นตอนยุ่งยากไหม บทความนี้ Krungsri The COACH จะค่อย ๆ พาไปทำความเข้าใจทุกเรื่องสำคัญแบบไม่ซับซ้อน เพื่อให้คุณตัดสินใจได้อย่างมั่นใจ และวางแผนค่าใช้จ่ายได้อย่างสบายใจตั้งแต่ต้นจนจบ ก่อนที่จะไปดูกันว่า การติดตั้งโซลาร์เซลล์บ้านต้องขออนุญาตไหม เราจะพาไปคุณไปทำความรู้จักกับโซลาร์เซลล์แต่ละประเภทกันก่อนว่า มีความแตกต่างกันอย่างไร เพื่อให้คุณสามารถเลือกติดตั้งโซลาร์เซลล์บ้านที่ตอบโจทย์ความต้องการของตนเองได้ โดยจะมีให้เลือกอยู่ 3 ประเภทหลัก ๆ ดังนี้  
ระบบออฟกริด คือการผลิตไฟฟ้าเพื่อใช้งานเองภายในบ้านแบบ 100% โดยไม่เชื่อมต่อกับการไฟฟ้า เหมาะสำหรับบ้านในพื้นที่ห่างไกลที่ไฟฟ้าเข้าไม่ถึง หรือผู้ที่ต้องการสำรองไฟไว้ใช้ยามฉุกเฉิน

• ข้อดี : มีไฟฟ้าใช้แม้ไฟดับ หรืออยู่ในพื้นที่ห่างไกล
• ข้อจำกัด : ต้นทุนสูงเพราะต้องใช้แบตเตอรี่จำนวนมากในการเก็บไฟ และหากช่วงไหนแสงแดดน้อยอาจมีไฟฟ้าไม่เพียงพอต่อการใช้งาน

 
เป็นระบบที่ “ได้รับความนิยมสูงสุด” สำหรับบ้านพักอาศัย โดยจะเชื่อมต่อกับระบบของการไฟฟ้า หลักการคือผลิตไฟฟ้าใช้เองในตอนกลางวัน (ที่มีแสงแดด) หากผลิตไม่ทันก็จะดึงไฟจากการไฟฟ้ามาใช้โดยอัตโนมัติ

• ข้อดี : ลงทุนต่ำกว่าเพราะไม่ต้องใช้แบตเตอรี่ คืนทุนไว และสามารถขายไฟส่วนเกินคืนให้การไฟฟ้าได้
• ข้อจำกัด : ใช้ไฟได้เฉพาะตอนกลางวัน หากไฟจากการไฟฟ้าดับ ระบบจะตัดการทำงานทันทีเพื่อความปลอดภัย

ระบบลูกผสมที่รวมข้อดีของทั้งสองแบบเข้าด้วยกัน คือมีการเชื่อมต่อกับการไฟฟ้า และมีแบตเตอรี่สำหรับสำรองไฟ ทำให้สามารถบริหารจัดการพลังงานได้ยืดหยุ่นที่สุด

• ข้อดี : มีไฟสำรองใช้เมื่อไฟดับ เหมาะกับพื้นที่ที่ไฟตกบ่อย และช่วยลดค่าไฟช่วงกลางคืนได้ (ดึงจากแบตเตอรี่)
• ข้อจำกัด : ค่าใช้จ่ายสูงที่สุด และปัจจุบันยังไม่สามารถขายไฟคืนให้การไฟฟ้าได้

เมื่อเลือกประเภทที่ถูกใจได้แล้ว คำถามต่อมาคือ “ต้องเตรียมงบเท่าไร ?” ซึ่งราคาจะขึ้นอยู่กับขนาดกำลังการผลิต (กิโลวัตต์ หรือ KWp) ที่เหมาะสมกับพฤติกรรมการใช้ไฟในบ้านของคุณ ดังนี้
  หมายเหตุ : เป็นข้อมูลการประเมินเบื้องต้นเท่านั้น แนะนำให้สอบถามเจ้าหน้าที่ติดตั้งโซลาร์เซลล์เกี่ยวกับความต้องการในการใช้ไฟอีกครั้ง เพื่อเลือกขนาดโซลาร์เซลล์ที่เหมาะสมกับคุณที่สุด
หลังจากที่รู้ค่าใช้จ่ายสำหรับการติดตั้งโซลาร์เซลล์แล้ว หากคุณกำลังมองหาตัวช่วยเรื่องค่าใช้จ่ายสำหรับติดตั้งโซลาร์เซลล์บ้าน Krungsri The COACH ขอแนะนำ สินเชื่อกรุงศรีโฮมฟอร์แคช เพื่อติดตั้ง Solar Roof ตัวช่วยให้การติดตั้งโซลาร์เซลล์เป็นเรื่องง่าย ลดภาระค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ลง และประหยัดค่าไฟบ้านในคราวเดียว

• ดอกเบี้ยต่ำสุด 3 ปีแรก 5.35% ต่อปี*
• ฟรี! ค่าประเมินหลักประกัน**
• ฟรี! ค่าจดจำนอง***
• ได้รับส่วนลดอัตราดอกเบี้ย 0.25%****

 
กู้เท่าที่จำเป็นและชำระคืนไหว l อัตราดอกเบี้ยลดต้นลดดอกตลอดอายุสัญญาอยู่ระหว่าง 5.985% - 9.596% ต่อปี*****
*สำหรับวงเงินกู้ตั้งแต่ 5 ลบ.ขึ้นไป
**ฟรี! ค่าประเมินหลักประกัน มูลค่า 3,210 บาท (วันที่ 1 ม.ค. 69 – 30 เม.ย. 69)
***ฟรี! ค่าจดจำนอง 1% ของวงเงินกู้อนุมัติ หรือสูงสุดไม่เกิน 200,000 บาท เฉพาะลูกค้าที่ซื้อ MRTA/MLTA ตามเงื่อนไขที่กำหนด และเลือกดอกเบี้ยทางเลือกฟรีค่าจดจำนองเท่านั้น
****เฉพาะปีที่ 1 เมื่อซื้อประกัน MRTA/MLTA ตามเงื่อนไขที่กำหนด หรือใช้บัญชีเงินเดือนผ่านธนาคารกรุงศรีอยุธยา
*****สมมติฐานการคำนวณมาจากอัตราดอกเบี้ย MRR ณ วันที่ 24 ธ.ค. 68 = 6.770% ต่อปี
ทั้งนี้อัตราดอกเบี้ยลอยตัวสามารถเปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้นหรือลดลงได้ รายละเอียดดอกเบี้ยและการคำนวณเพิ่มเติมดูได้ใน Fact sheet ความคุ้มค่าเป็นสิ่งที่หลายคนให้ความสำคัญ Krungsri The COACH ลองคำนวณตัวเลขคร่าว ๆ มาให้ดู เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้นว่าเงินที่ลงทุนไปจะได้คืนมาในกี่ปี

• สมมติสถานการณ์ : ติดตั้งระบบ On Grid ขนาด 2.2 kWp งบลงทุน 140,000 บาท บ้านใช้ไฟเดือนละ 1,000 หน่วย (กลางวัน 500 หน่วย) ค่าไฟหน่วยละ 4.5 บาท
• หาปริมาณไฟที่ผลิตได้ : แผง 2.2 kWp ผลิตไฟได้เฉลี่ยวันละ 9.9 หน่วย หรือประมาณ 297 หน่วย/เดือน
• คิดเป็นเงินที่ประหยัดได้ : นำ 297 หน่วย x 4.5 บาท = ประหยัดได้ 1,336.5 บาท/เดือน หรือคิดเป็น 16,038 บาท/ปี
• หาจุดคุ้มทุน : นำเงินลงทุนตั้ง หารด้วยเงินที่ประหยัดได้ต่อปี (140,000 ÷ 16,038) = คืนทุนใน 8.7 ปี (ประมาณ 8 ปี 9 เดือน) หลังจากนี้ไปเราก็จะได้ใช้ไฟฟ้าฟรีจากพลังงานแสงอาทิตย์ไปตลอดอายุการใช้งานของแผงโซลาร์เซลล์นั่นเอง

หมายเหตุ : การคำนวณข้างต้นเป็นเพียงการประมาณการเบื้องต้น ยังไม่รวมค่าเสื่อมสภาพของอุปกรณ์ และปัจจัยสภาพอากาศในแต่ละพื้นที่ การขออนุญาตติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ใช้ในบ้านจะขึ้นอยู่กับระบบที่เลือกติดตั้ง โดยสามารถแบ่งออกเป็น 2 กรณี ดังนี้

• ระบบออฟกริด (Off Grid) : ไม่ต้องขออนุญาต เนื่องจากเป็นการผลิตและใช้ไฟฟ้าเองภายในบ้านแบบ 100% โดยไม่ได้เชื่อมต่อกับระบบจำหน่ายไฟของการไฟฟ้า จึงไม่ต้องยื่นขออนุญาตหน่วยงานใด แต่แนะนำให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อออกแบบระบบให้ปลอดภัย
• ระบบออนกริด (On Grid) และไฮบริด (Hybrid) : ต้องขออนุญาต เนื่องจากมีการเชื่อมต่อกับระบบโครงข่ายไฟฟ้า และมีการดัดแปลงโครงสร้างหลังคา จึงจำเป็นต้องยื่นเรื่องขออนุญาตกับ 3 หน่วยงานหลัก เพื่อความปลอดภัย และถูกต้องตามกฎหมาย ได้แก่
  • หน่วยงานราชการส่วนท้องถิ่นในเขตพื้นที่ที่ติดตั้ง (สำนักงานเขต, เทศบาล หรือ อบต.)
  • สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.)
  • การไฟฟ้าในพื้นที่ (กฟน. สำหรับ กทม./ปริมณฑล หรือ กฟภ. สำหรับต่างจังหวัด)

สำหรับใครที่กำลังวางแผนติดตั้งโซลาร์เซลล์บ้านแบบออนกริด Krungsri The COACH ได้รวบรวมขั้นตอนการขออนุญาตแบบเข้าใจง่าย สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการดำเนินการได้เลย มาดูกันว่ามีขั้นตอนอะไรบ้าง
โดยต้องผ่านการตรวจสอบความแข็งแรงของโครงสร้างจากวิศวกรโยธาที่มีใบประกอบวิชาชีพ สามารถยื่นเรื่องได้ที่หน่วยงานราชการส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ที่บ้านตั้งอยู่ เช่น สำนักงานเขต เทศบาล หรือองค์การบริหารส่วนตำบล

เอกสารที่ต้องใช้ขออนุญาต

• เอกสารแบบแปลนแสดงแผนผัง และโครงสร้างหลังคา (ขอได้จากบริษัทรับสร้างบ้านของคุณ สำนักงานเขต หรือกรมที่ดิน)
• โครงสร้างรองรับแผงโซลาร์เซลล์ และเอกสารรายละเอียดการติดตั้งโซลาร์เซลล์จากวิศวกรผู้ออกแบบ (ขอได้จากผู้ให้บริการติดตั้งโซลาร์เซลล์)
• ในกรณีที่ติดตั้งโซลาร์เซลล์ขนาดเกิน 160 ตร.ม. และมีน้ำหนักเกิน 20 กก. ต่อ ตร.ม. จะต้องขอใบอนุญาตดัดแปลงอาคารเพื่อขออนุญาตปรับปรุงอาคาร (อ.1) ที่หน่วยงานราชการส่วนท้องถิ่น เพื่อใช้ในการยื่นขออนุญาตด้วย
• ในกรณีที่ติดตั้งโซลาร์เซลล์บนพื้นที่ไม่เกิน 160 ตร.ม. และมีน้ำหนักไม่เกิน 20 กก. ต่อ ตร.ม. ไม่ต้องขอใบ อ.1 แต่ให้ขอใบคำร้องแจ้งให้ทราบที่หน่วยงานราชการส่วนท้องถิ่นแทน

สำหรับการติดตั้งโซลาร์เซลล์บนหลังคาบ้าน หรือร้านค้าขนาดเล็กที่มีกำลังการผลิตไม่เกิน 1,000 กิโลวัตต์สูงสุด จะต้องแจ้งขอยกเว้นการรับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้าจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ด้วย

เอกสารที่ต้องใช้ขออนุญาต

• สำเนาบัตรประชาชนของผู้ทำเรื่อง (หากไม่ใช่เจ้าของบ้านจะต้องเตรียมหนังสือมอบฉันทะ และสำเนาบัตรประชาชนของผู้มอบ และผู้รับมอบฉันทะ)
• ตัวอย่างรูปภาพอุปกรณ์แผงโซลาร์เซลล์ครบชุด
• ข้อมูลรูปแบบ และขนาดของโซลาร์เซลล์ที่จะติด
• เอกสารอื่น ๆ ตามที่ กกพ. กำหนด

หลังจากนั้นให้ไปติดต่อการไฟฟ้าในพื้นที่ เพื่อขออนุญาตเชื่อมต่อระบบโซลาร์เซลล์กับระบบไฟฟ้าหลัก โดยสามารถเลือกได้ว่า จะติดตั้งเพื่อใช้ไฟฟ้าภายในบ้านอย่างเดียว หรือต้องการขายไฟฟ้าส่วนเกินให้กับการไฟฟ้าด้วย ซึ่งจะมีอัตรารับซื้อที่ 2.20 บาทต่อหน่วย

เอกสารที่ต้องใช้ขออนุญาต

• แบบคำขอเชื่อมต่อขนานกับระบบโครงข่ายไฟฟ้า
• ใบอนุญาตดัดแปลงอาคารเพื่อขออนุญาตปรับปรุงอาคาร (อ.1)
• หนังสือจดแจ้งการประกอบกิจการพลังงานที่ได้รับการยกเว้นไม่ต้องขอรับใบอนุญาต ที่ได้รับจากสำนักงาน กกพ.
• แบบแปลนโครงสร้างการติดตั้งที่ได้รับการตรวจสอบความแข็งแรง และเซ็นรับรองโดยวิศวกรโยธา
• แบบ Single Line Diagram ที่มีการลงนามรับรองโดยวิศวกรไฟฟ้า
• สำเนาใบประจำตัวของวิศวกรที่เซ็นรับรองเอกสารให้
• เอกสารแสดงข้อมูลของแผงโซลาร์เซลล์ และอินเวอร์เตอร์
• รายการตรวจสอบมาตรการด้านการออกแบบติดตั้งตามประมวลหลักการปฏิบัติ (Mini COP)
• หากมีตัวแทนดำเนินการขออนุญาตติดตั้งโซลาร์เซลล์แทน ต้องมีเอกสารมอบอำนาจด้วย

 
เมื่อติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์เรียบร้อยแล้ว เจ้าหน้าที่การไฟฟ้าจะเข้ามาตรวจสอบการติดตั้ง และการเชื่อมต่อระบบว่าเป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนด จากนั้นจะดำเนินการเปลี่ยนมิเตอร์เป็นแบบดิจิทัล และติดตั้งอุปกรณ์ป้องกันไฟย้อนกลับ โดยเจ้าของบ้านจะต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในส่วนนี้เอง และเมื่อเสร็จเรียบร้อยแล้วก็สามารถเริ่มการใช้งานได้เลย ยังมีเรื่องคาใจเกี่ยวกับโซลาร์เซลล์อยู่ใช่ไหม ? Krungsri The COACH รวบรวมคำถามที่เจอบ่อยมาตอบให้หายสงสัยกัน
ให้สังเกตบิลค่าไฟ หากค่าไฟเฉลี่ยเกิน 3,000 บาท/เดือน และมีพฤติกรรมใช้ไฟในช่วงกลางวันเยอะ (เช่น เปิดแอร์ ทำงาน WFH) การติดโซลาร์เซลล์จะช่วยลดค่าไฟส่วนนี้ได้คุ้มค่าที่สุด
ตำแหน่งที่ดีที่สุดคือ “ทิศใต้” เพราะรับแดดได้ตลอดทั้งวัน รองลงมาคือ “ทิศตะวันตก” และควรเช็กดูว่าบริเวณนั้นไม่มีเงาต้นไม้หรือตึกบังแสงแดด เพื่อให้แผงผลิตไฟได้เต็มประสิทธิภาพ
แผงโซลาร์เซลล์มีน้ำหนักพอสมควร ดังนั้น “จำเป็นต้องให้วิศวกรตรวจสอบโครงสร้างก่อนเสมอ” หากโครงสร้างเดิมเก่าหรือรับน้ำหนักไม่ไหว อาจต้องมีการเสริมโครงเหล็กก่อนติดตั้งเพื่อความปลอดภัย
ระบบ On Grid จะใช้ไม่ได้ ระบบจะตัดการทำงานทันทีเพื่อป้องกันไฟย้อนกลับไปดูดเจ้าหน้าที่การไฟฟ้าที่กำลังซ่อมไฟ ส่วนระบบ Hybrid ยังใช้งานได้ โดยระบบจะดึงไฟจากแบตเตอรี่สำรองมาจ่ายให้เครื่องใช้ไฟฟ้าที่จำเป็น

การติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ใช้ในบ้านเป็นทางเลือกที่น่าสนใจในการประหยัดค่าไฟฟ้า โดยระบบออฟกริดไม่จำเป็นต้องขออนุญาต แต่ระบบออนกริดและไฮบริดต้องผ่านการอนุญาตจากสามหน่วยงานหลัก คือ หน่วยงานราชการส่วนท้องถิ่น สำนักงาน กกพ. และการไฟฟ้าในพื้นที่ เพื่อความปลอดภัย และประสิทธิภาพในการใช้งาน แนะนำให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ และเตรียมเอกสารให้พร้อมก่อนเริ่มดำเนินการ เพื่อให้กระบวนการติดตั้งเป็นไปอย่างราบรื่น และถูกต้องตามกฎหมาย
 

อ้างอิง

• solarwing.co
• erc.or.th/procedure-2.pdf
• erc.or.th/36e7b2e755ff0364ff693a6815f2cfa6.pdf
• gaa-moph.com
• solarhub.co.th
• kgsolar.com