หากคุณเคยเจอปัญหาขายของแทบตายแต่ไม่มีเงินเหลือ หรือกำลังมีไฟอยากเริ่มทำธุรกิจ แต่ไม่รู้ต้องตั้งราคาขายเท่าไรถึงจะไม่เจ๊ง ปัญหาเหล่านี้จะหมดไปถ้าคุณเข้าใจเรื่อง “จุดคุ้มทุน” เพราะนี่คือตัวเลขมหัศจรรย์ที่เป็นเหมือนเข็มทิศบอกทางให้คนทำธุรกิจรู้ว่า ต้องขายให้ได้จำนวนเท่าไรถึงจะ “รอด” และต้องขายอีกเท่าไรถึงจะเริ่ม “รุ่ง” ในบทความนี้ Krungsri The COACH จะพาไปเจาะลึกวิธีคำนวณจุดคุ้มทุนแบบจับมือทำพร้อมเทคนิคบริหารต้นทุนให้ธุรกิจของคุณทำกำไรได้ไวยิ่งขึ้น จุดคุ้มทุน คือ “จุดที่รายรับเท่ากับรายจ่ายพอดี” เป็นจุดที่ธุรกิจของคุณขายสินค้าได้เงินมาครอบคลุมค่าใช้จ่ายทั้งหมดแล้ว แต่ยังไม่มีกำไรเหลือเก็บ และในขณะเดียวกันก็ไม่ขาดทุน ถ้าให้อธิบายแบบเข้าใจง่าย ๆ ก็คือ หากคุณขายได้น้อยกว่าจุดนี้คือขาดทุน แต่ถ้าขายได้มากกว่าจุดนี้เมื่อไรก็ได้กำไรนั่นเอง

สำหรับเจ้าของธุรกิจ SME การรู้ตัวเลขจุดคุ้มทุนมีความสำคัญมาก เพราะช่วยให้เรากำหนดเป้าหมายยอดขายขั้นต่ำในแต่ละเดือนได้ชัดเจน ช่วยในการตัดสินใจตั้งราคาสินค้า และยังใช้ประเมินความเสี่ยงก่อนเริ่มลงทุนจริงได้อีกด้วย
ก่อนจะไปใช้สูตรหาจุดคุ้มทุน เราต้องแยกแยะประเภทของ “ต้นทุน” ในมือให้ขาดเสียก่อน เพราะถ้าใส่ตัวเลขผิด ผลลัพธ์ที่ได้ก็จะคลาดเคลื่อนจนอาจทำให้วางแผนธุรกิจผิดพลาดได้ โดยต้นทุนหลัก ๆ จะแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ดังนี้
ต้นทุนคงที่ คือ ค่าใช้จ่ายที่เจ้าของธุรกิจ “ต้องจ่าย” เป็นประจำทุกเดือนด้วยยอดเงินที่แน่นอน ไม่ว่าเดือนนั้นจะขายดีเป็นเทน้ำเทท่า หรือขายไม่ได้เลยแม้แต่ชิ้นเดียว ค่าใช้จ่ายส่วนนี้ก็จะไม่เปลี่ยนแปลงตามยอดขาย ตัวอย่างเช่น ค่าเช่าร้าน ค่าจ้างพนักงานประจำ (เงินเดือน) ค่าเบี้ยประกันภัย ค่าเช่าซื้อเครื่องจักร หรือค่าบริการอินเทอร์เน็ตรายเดือน เป็นต้น
ต้นทุนแปรผัน คือ ค่าใช้จ่ายที่จะ “เพิ่มขึ้นหรือลดลง” แปรผันตรงตามยอดการผลิตหรือยอดขาย ยิ่งผลิตเยอะหรือขายเยอะ ต้นทุนส่วนนี้ก็จะยิ่งสูงตามไปด้วย ตัวอย่างเช่น ค่าวัตถุดิบสินค้า ค่าบรรจุภัณฑ์ ค่าน้ำค่าไฟในกระบวนการผลิต ค่าขนส่งสินค้า หรือค่าคอมมิชชันพนักงานขาย เมื่อแยกประเภทต้นทุนได้ชัดเจนแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการนำตัวเลขมาเข้าสมการเพื่อหาคำตอบว่า ในหนึ่งเดือนเราต้องขายสินค้าให้ได้กี่ชิ้นถึงจะคุ้มทุน โดยสูตรสากลที่ใช้กันทั่วไปมีดังนี้
เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน เราจะหามุมมองของ “ปริมาณ” หรือจำนวนชิ้นที่ต้องขาย โดยใช้สูตร : “จุดคุ้มทุน (จำนวนชิ้น) = ต้นทุนคงที่รวม ÷ (ราคาขายต่อหน่วย – ต้นทุนแปรผันต่อหน่วย)”
 
หมายเหตุ : ผลลัพธ์ที่ได้คือจำนวนชิ้นขั้นต่ำที่ต้องขายให้ได้ในระยะเวลาที่คำนวณ เช่น ต่อเดือน
สมมติว่าคุณกำลังเปิดร้าน “ครัวซองต์” แสนอร่อย โดยมีข้อมูลต้นทุน และราคาขาย ดังนี้

• ต้นทุนคงที่ : ค่าเช่าที่ และค่าจ้างพนักงาน รวม 30,000 บาท/เดือน
• ราคาขาย : ตั้งราคาขายครัวซองต์ชิ้นละ 80 บาท
• ต้นทุนแปรผัน : ค่าแป้ง เนย และแพ็กเกจจิ้ง เฉลี่ยชิ้นละ 30 บาท

วิธีคำนวณจุดคุ้มทุน

• นำราคาขายลบด้วยต้นทุนแปรผัน (80 - 30) = กำไรส่วนเกินต่อชิ้นคือ 50 บาท
• นำต้นทุนคงที่ตั้งหารด้วยกำไรส่วนเกิน (30,000 ÷ 50) = 600
• สรุป คุณต้องขายครัวซองต์ให้ได้ 600 ชิ้นต่อเดือน (หรือเฉลี่ยวันละ 20 ชิ้น) ถึงจะเท่าทุน หากขายชิ้นที่ 601 เป็นต้นไป นั่นคือกำไรที่คุณจะได้รับ

หากลองคำนวณแล้วรู้สึกว่าตัวเลขจุดคุ้มทุนสูงเกินไป หรือต้องขายเยอะมากจนเหนื่อยกว่าจะเห็นกำไร Krungsri The COACH มีเทคนิคในการปรับกลยุทธ์เพื่อลดจุดคุ้มทุนให้ต่ำลง ทำให้ธุรกิจถึงเป้าหมายได้ไวขึ้น ดังนี้
ลองสำรวจค่าใช้จ่ายรายเดือนดูว่ามีส่วนไหนที่สามารถปรับลดได้บ้าง เช่น

• เจรจาต่อรองค่าเช่าที่กับเจ้าของพื้นที่
• บริหารจัดการกะงานของพนักงานให้มีประสิทธิภาพสูงสุด เพื่อไม่ต้องจ้างคนเกินความจำเป็น
• ปรับโมเดลธุรกิจมาขายออนไลน์เพื่อลดค่าเช่าหน้าร้าน ก็จะช่วยให้แบกรับภาระต่อเดือนน้อยลง

หัวใจสำคัญคือการบริหารจัดการวัตถุดิบ การรวมกลุ่มสั่งซื้อวัตถุดิบจำนวนมาก เพื่อให้ได้ราคาส่งที่ถูกลง หรือการลดของเสียในกระบวนการผลิต (Zero Waste) ยิ่งเรากดต้นทุนต่อชิ้นให้ต่ำลงได้มากเท่าไร ส่วนต่างกำไรต่อชิ้นก็จะมากขึ้น ทำให้จำนวนชิ้นที่ต้องขายเพื่อคืนทุนลดน้อยลง
การขึ้นราคาสินค้าเป็นวิธีที่ทำให้จุดคุ้มทุนลดลงได้ทันที แต่ต้องทำอย่างระมัดระวังเพื่อไม่ให้กระทบฐานลูกค้า แนะนำให้ใช้การ “เพิ่มมูลค่า” (Value Added) เข้าไปแทน เช่น

• การพัฒนาสินค้าให้มีคุณภาพพรีเมียมขึ้น
• การสร้างแบรนด์ให้แข็งแกร่ง
• การจับกระแสธุรกิจน่าสนใจ 2569 เพื่อนำมาปรับปรุงสินค้าให้ทันสมัย และตอบโจทย์ผู้บริโภคมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม การขยับขยาย หรือปรับเปลี่ยนกลยุทธ์เพื่อให้ถึงจุดคุ้มทุนเร็วขึ้น ล้วนต้องใช้ “เงินทุน” เป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญ หากสภาพคล่องทางการเงินสะดุด แผนงานดี ๆ ที่วางไว้อาจไม่เกิดขึ้นจริง การมีตัวช่วยทางการเงินที่แข็งแกร่งจึงเป็นอีกหนึ่งจิ๊กซอว์สำคัญที่ช่วยให้ธุรกิจเดินหน้าต่อได้อย่างไม่ติดขัด แม้เราจะคำนวณจุดคุ้มทุนมาดีแค่ไหน แต่ในการทำธุรกิจจริง “สภาพคล่อง” คือสิ่งสำคัญที่จะช่วยประคับประคองให้ธุรกิจเดินหน้าไปจนถึงจุดที่ทำกำไร หรือหากใครที่ต้องการเงินทุนก้อนใหม่ไปขยายกิจการเพื่อลดต้นทุนการผลิตให้ถูกลง Krungsri The COACH ขอแนะนำตัวช่วยดี ๆ อย่าง “สินเชื่อธุรกิจ Quick Loan” สินเชื่อเพื่อ SME ที่พร้อมตอบโจทย์ทุกความต้องการ

• วงเงินสูง : กู้ได้สูงสุดถึง 15 ล้านบาท ไม่ว่าจะกู้ในนามบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลก็กู้ได้
• ผ่อนสบายระยะยาว : เป็นเงินกู้ระยะยาว (T/L) ผ่อนได้นานสูงสุด 12 ปี ช่วยให้ภาระผ่อนต่อเดือนไม่หนักเกินไป ธุรกิจมีความคล่องตัว
• ดอกเบี้ยพิเศษ :
  • อัตราดอกเบี้ยพิเศษ MRR – 0.75% ใน 2 ปีแรก (สำหรับกิจการอายุ 5 ปีขึ้นไป)
  • อัตราดอกเบี้ยพิเศษ MRR – 1.5% ต่อปี ใน 2 ปีแรก (สำหรับลูกค้า Refinance)
• หลักประกันยืดหยุ่น : เลือกใช้หลักประกันได้หลากหลาย ทั้งเงินฝากของธนาคารกรุงศรีอยุธยา ที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้าง (เช่น โรงงาน สำนักงาน ที่พักอาศัย) หรือพันธบัตรรัฐบาล

 
การรู้วิธีหาจุดคุ้มทุน ไม่ใช่แค่เรื่องของการคำนวณตัวเลข แต่เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้เจ้าของธุรกิจมองเห็นสถานการณ์จริง และวางแผนอนาคตได้อย่างแม่นยำ หากคุณสามารถบริหารจัดการต้นทุนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ควบคู่ไปกับการมีแหล่งเงินทุนที่พร้อมสนับสนุน ธุรกิจของคุณก็พร้อมที่จะก้าวข้ามทุกอุปสรรค และสร้างการเติบโตอย่างยั่งยืนได้สำเร็จ
 
อ้างอิง

• https://www.lmwnmerchantcenter.com
• https://tanateauditor.com