เวลาจะเลือกซื้อหุ้น หลายคนมักดูแค่ “กำไร” หรือ “ราคาหุ้น” แต่รู้หรือไม่ว่า ยังมีตัวเลขอีกตัวที่นักลงทุนใช้วัดว่า “บริษัทนำเงินของผู้ถือหุ้นไปสร้างกำไรได้เก่งแค่ไหน” ตัวเลขนั้นเรียกว่า ROE (Return on Equity) ซึ่งคือ อัตราผลตอบแทนต่อส่วนของผู้ถือหุ้น ใช้วัดว่าบริษัทสามารถนำเงินของผู้ถือหุ้นไปสร้างกำไรได้ดีเพียงใด ยิ่ง ROE สูงอย่างต่อเนื่อง โดยทั่วไปยิ่งสะท้อนว่าบริษัทใช้เงินทุนได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ควรพิจารณาร่วมกับตัวชี้วัดอื่นด้วย

หากคุณเพิ่งเริ่มลงทุนและเคยสงสัยว่า ROE ดูอย่างไร หรือค่าเท่าไรถึงเรียกว่าดี Krungsri The COACH จะอธิบายให้เข้าใจแบบง่าย ๆ พร้อมยกตัวอย่างให้เห็นภาพ
นักลงทุนสามารถคำนวณหาค่า ROE ได้ด้วยตัวเองผ่านสูตรคำนวณ “ROE (%) = (กำไรสุทธิ ÷ ส่วนของผู้ถือหุ้น) × 100” โดยมีวิธีการอ่านค่า ROE ดังนี้

• หากผลลัพธ์มากกว่า 0% ขึ้นไป : แสดงว่า “เป็นบวก (+)” หมายถึง บริษัทสามารถสร้างผลตอบแทนจากเงินลงทุนของผู้ถือหุ้นได้
• หากผลลัพธ์น้อยกว่า 0% : แสดงว่า “ติดลบ (-)” หมายถึง บริษัทขาดทุน ไม่สามารถสร้างผลตอบแทนจากส่วนของผู้ถือหุ้นได้ แนะนำให้หลีกเลี่ยงการลงทุนในระยะสั้นไปก่อน

ลองคำนวณให้เห็นภาพ : สมมติบริษัท A มีส่วนของผู้ถือหุ้น 4,000,000 บาท และทำกำไรสุทธิได้ 600,000 บาท

• วิธีคิด : (600,000 ÷ 4,000,000) × 100 = 15%
• อ่านค่าได้ว่า : บริษัทนำเงินของผู้ถือหุ้น 100 บาท ไปสร้างผลตอบแทนกลับมาได้ถึง 15 บาท

ค่า ROE ที่สูงไม่ได้แปลว่าเป็นหุ้นของบริษัทที่ดีเสมอไป เพราะบางบริษัทมี ROE สูงจากการกู้หนี้จำนวนมาก ไม่ใช่จากการทำธุรกิจที่แข็งแกร่ง ดังนั้น นักลงทุนมักใช้ DuPont Analysis เป็นเครื่องมือช่วยวิเคราะห์ค่า ROE เนื่องจาก DuPont Analysis คือ การแตก ROE ออกเป็น 3 ปัจจัยสำคัญ ทำให้เห็นว่า ROE มาจากอะไร และบริษัทสร้างผลตอบแทนให้ผู้ถือหุ้นด้วยวิธีไหน
 
จากสูตรด้านบน เรามาทำความรู้จักความหมายของทั้ง 3 ปัจจัยกันก่อนว่า แต่ละตัวทำหน้าที่บอกอะไรเราบ้าง
 
เมื่อเข้าใจความหมายของทั้ง 3 ปัจจัยแล้ว ลองมาดูตัวอย่างจำลองเพื่อให้เห็นภาพการนำไปใช้จริงกัน

สมมติว่า มีบริษัท A และบริษัท B ที่ทำผลตอบแทน (ROE) ได้ 15% เท่ากัน แต่เมื่อกางส่วนประกอบดูแล้ว จะพบความแตกต่างที่น่าสนใจมาก ดังนี้
  Krungsri The COACH วิเคราะห์ :

จากตารางค่า ROE บรรทัดสุดท้าย ทั้งบริษัท A และ B ทำได้ 15% เท่ากัน แต่เมื่อเราใช้ DuPont Analysis แกะดูไส้ใน จะพบว่า บริษัท A มีคุณภาพดีกว่าและน่าลงทุนกว่ามาก

สาเหตุเพราะบริษัท A สามารถทำกำไรสุทธิได้สูงถึง 10% และนำสินทรัพย์ไปหมุนสร้างยอดขายได้คุ้มค่าถึง 1.5 เท่า ที่สำคัญคือไม่ได้กู้เงินมาช่วยเลย (Equity Multiplier = 1.0 คือใช้เงินทุนตัวเองล้วน ๆ)

ในทางกลับกัน บริษัท B ถือว่ามีความน่ากังวล เพราะจริง ๆ แล้วขายของได้กำไรเพียงแค่ 3% เท่านั้น แต่อาศัยการ “กู้เงินเพื่อเอามาลงทุน” ในสัดส่วนที่สูงมากถึง 5 เท่า เพื่อดันให้ค่า ROE ออกมาดูสูงถึง 15% ได้ ส่งผลให้ในอนาคต ถ้าบริษัท B ขายของไม่ได้ตามเป้า หรือเจอภาวะดอกเบี้ยปรับตัวสูงขึ้น บริษัท B จะแบกรับภาระหนี้ไม่ไหว และเสี่ยงที่จะขาดทุนหนักกว่าบริษัท A ทันที
หลังจากเข้าใจสูตรคำนวณค่า ROE ไปแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการนำตัวเลขที่ได้มาประเมินความน่าสนใจในการลงทุน Krungsri The COACH แนะนำให้ใช้ 4 เกณฑ์หลักนี้ร่วมในการพิจารณาและคัดกรองหุ้น เพื่อให้ได้ข้อมูลที่รอบด้านยิ่งขึ้น

1. ตัวเลขเกณฑ์มาตรฐานสากล : ในมุมมองของนักลงทุนมืออาชีพ บริษัทที่มีการบริหารจัดการเงินทุนที่ดี ควรมีค่า ROE ตั้งแต่ 12% - 15% ขึ้นไป อย่างต่อเนื่อง
2. ตรวจสอบความสม่ำเสมอย้อนหลัง : ห้ามดูตัวเลขเพียงแค่ปีเดียว เพราะอาจเป็นตัวเลขที่ดีชั่วคราวจากกำไรพิเศษ เช่น การขายทรัพย์สินของบริษัท ดังนั้น ควรเช็กสถิติต่อเนื่องย้อนหลัง 3 - 5 ปี เพื่อพิสูจน์ฝีมือการบริหารที่แท้จริง
3. เปรียบเทียบในกลุ่มอุตสาหกรรมเดียวกัน : บริบทของแต่ละธุรกิจไม่เหมือนกัน หุ้นเทคโนโลยีอาจมี ROE สูงได้ง่ายเนื่องจากสินทรัพย์น้อย แต่หุ้นกลุ่มธนาคารหรือพลังงานที่มีฐานทุนขนาดใหญ่ ค่า ROE เฉลี่ยอยู่ที่ 10% - 15% ก็นับว่าแข็งแกร่งมากแล้ว
4. ระวังเทรนด์ขาลง (สัญญาณเตือนภัย) : หากพบว่าค่า ROE ทยอยลดลงติดต่อกันทุกปี เป็นสัญญาณว่าความสามารถในการทำธุรกิจ และการแข่งขันของบริษัทกำลังถดถอย ควรพิจารณาให้รอบคอบก่อนลงทุน

เพื่อให้ประเมินความน่าลงทุนได้อย่างแม่นยำมากขึ้น นักลงทุนจึงไม่ควรดู ROE เพียงตัวเดียว เพราะค่า ROE ที่สูง ไม่ได้แปลว่าเป็นหุ้นที่น่าลงทุนเสมอไป โดย Krungsri The COACH แนะนำให้ใช้ ROE ร่วมกับ “เช็กลิสต์อัตราส่วน” เหล่านี้ประกอบด้วย
 
ข้อควรระวัง : ห้ามนำเกณฑ์เดียวกันไปตัดสินทุกธุรกิจ เช่น กลุ่มธนาคารพาณิชย์ที่มีหนี้สินสูงเป็นเรื่องปกติจากเงินฝากของลูกค้า (ทางบัญชีนับเงินฝากเป็นหนี้สิน) จึงไม่นิยมนำ D/E Ratio มาเป็นเกณฑ์ตัดสินหลักในการคัดกรองหุ้นกลุ่มนี้
สำหรับใครที่ต้องการเช็กค่า ROE ของหุ้นที่สนใจ คุณไม่จำเป็นต้องมานั่งกดเครื่องคิดเลขคำนวณเอง เพราะสามารถเข้าไปดูงบการเงิน และอัตราส่วนทางการเงินย้อนหลังได้ฟรี ผ่านเว็บไซต์ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) หรือ Settrade โดยพิมพ์ชื่อย่อหุ้นที่ต้องการในช่องค้นหา แล้วเลือกคลิกที่แท็บ “งบการเงิน/ผลประกอบการ” ข้อมูลสำคัญทั้งหมดจะถูกจัดเรียงไว้ให้อย่างครบถ้วนพร้อมใช้งานทันที

ROE หรือ Return On Equity ไม่ใช่แค่ตัวเลขสถิติบนหน้างบการเงิน แต่คือเครื่องมือสำคัญที่บอกให้รู้ว่า เงินทุกบาทที่นักลงทุนใส่เข้าไปในธุรกิจ ถูกนำไปใช้อย่างงอกเงยและมีประสิทธิภาพจริงหรือไม่ ท้ายที่สุดแล้ว การไม่ตัดสินใจเลือกหุ้นจากค่า ROE เพียงลำพัง แต่รู้จักนำไปวิเคราะห์ร่วมกับอัตราส่วนทางการเงินอื่น ๆ จะช่วยให้มองเห็นความเสี่ยงที่อาจซ่อนอยู่ สามารถคัดกรองบริษัทที่มีพื้นฐานแข็งแกร่งได้อย่างแม่นยำ และช่วยให้พอร์ตการลงทุนเติบโตได้อย่างมั่นคงในระยะยาว