ความตึงเครียดในตะวันออกกลาง: ผลกระทบต่อเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมไทย

ความตึงเครียดสหรัฐฯ–อิหร่าน และความเสี่ยงต่ออุปทานน้ำมันโลก

ตั้งแต่ช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2569 ที่ผ่านมา ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ในตะวันออกกลางเพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ จากความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน หลังสหรัฐฯ และอิสราเอลโจมตีโครงสร้างพื้นฐานทางทหารและกลุ่มผู้นำของอิหร่าน ส่งผลให้อิหร่านตอบโต้ด้วยการยิงขีปนาวุธและโดรนโจมตีเป้าหมายหลายแห่งในภูมิภาค ทำให้เกิดความเสี่ยงที่ความขัดแย้งในระดับภูมิภาคจะขยายวงมากขึ้น

หนึ่งในประเด็นที่ทั่วโลกให้ความสำคัญอย่างมากคือ การปิดช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันที่สำคัญของโลก โดยมีสัดส่วนการขนส่งน้ำมันดิบผ่านช่องแคบนี้ประมาณ 34% ของการค้าน้ำมันดิบทั่วโลก โดยการที่อิหร่านปิดเส้นทางเดินเรือหรือสร้างความไม่ปลอดภัยในบริเวณดังกล่าว ส่งผลให้อุปทานน้ำมันตึงตัวอย่างรวดเร็วและการขนส่งสินค้าต่างๆ ในตลาดโลกหยุดชะงัก (Supply Disruptions) 

สถานการณ์ดังกล่าวส่งผลให้ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยราคาน้ำมันดิบดูไบปรับเพิ่มขึ้นประมาณ 87% จากระดับก่อนเกิดความขัดแย้ง สู่ระดับ 128 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล (ข้อมูล ณ วันที่ 13 มีนาคม 2569) โดยนักวิเคราะห์หลายสำนักประเมินว่า กรณีที่สถานการณ์ความรุนแรงในตะวันออกกลางและการตอบโต้ยังอยู่ในวงจำกัดและการหยุดชะงักของอุปทานเป็นเพียงชั่วคราว ราคาน้ำมันอาจปรับเพิ่มขึ้นมาอยู่ที่ประมาณ 80–100 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ส่วนในกรณีเลวร้าย (Worst case) หากความขัดแย้งขยายตัวเป็นสงครามในระดับภูมิภาค และทำให้การส่งออกน้ำมันหยุดชะงักต่อเนื่อง ราคาน้ำมันอาจปรับเพิ่มขึ้นถึง 120–150 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ทั้งนี้ หากราคาน้ำมันเพิ่มสูงขึ้นในระดับดังกล่าวอาจส่งผลให้ เงินเฟ้อทั่วโลกปรับตัวสูงขึ้นและเศรษฐกิจโลกชะลอตัวลงอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะประเทศที่พึ่งพาการนำเข้าพลังงานอย่างเช่นประเทศไทย
 

ช่องทางการส่งผ่านผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทย 

สำหรับช่องทางการส่งผ่านผลกระทบ (Transmission Channels) จากการวิเคราะห์ในภาพรวม ความขัดแย้งในตะวันออกกลางสามารถส่งผลต่อเศรษฐกิจผ่าน 3 ช่องทางหลัก ได้แก่

1. ช่องทางด้านอุปทาน (Supply Side) ซึ่งเป็นช่องทางที่สำคัญที่สุดต่อเศรษฐกิจไทย โดยราคาน้ำมันโลกที่สูงขึ้นจะทำให้เงินเฟ้อเพิ่มขึ้น เช่นเดียวกันต้นทุนพลังงาน ต้นทุนการผลิตและภาคขนส่ง ซึ่งจะกดดันกำลังซื้อของครัวเรือนและการลงทุนภาคเอกชน นอกจากนี้ ยังทำให้ค่าระวางเรือ ค่าเบี้ยประกันการขนส่งเพิ่มขึ้น และการขนส่งสินค้าล่าช้า ทั้งนี้ ความขัดแย้งยืดเยื้อรุนแรงจะนำไปสู่การหยุดชะงักของห่วงโซ่อุปทาน (Supply chain disruption) ได้

2. ช่องทางด้านอุปสงค์ (Demand Side) ปัจจุบันเริ่มเห็นผลกระทบต่อภาคการท่องเที่ยวของไทย แม้นักท่องเที่ยวจากตะวันออกกลางมีสัดส่วนจำกัด (ราว 2.3% ของจำนวนนักท่องเที่ยวทั้งหมด) แต่ความกังวลด้านความปลอดภัยและการปิดน่านฟ้าและการปิดสนามบินหลายแห่งในตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นจุดต่อเครื่อง (Transit) ยอดนิยมแห่งหนึ่งของโลก ทำให้นักท่องเที่ยวจากฝั่งตะวันตกเริ่มลดลง (ข้อมูลจากกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาระบุว่า ตั้งแต่วันที่ 1-8 มีนาคม 2569 จำนวนนักท่องเที่ยวจากภูมิภาคยุโรปและตะวันออกกลางลดลง -18%^1/ จากแนวโน้มการเดินทางปกติ) อย่างไรก็ตาม หากความขัดแย้งยื้ดเยื้อ จะบั่นทอนความเชื่อมั่นของนักลงทุน และส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อการค้า การลงทุน การท่องเที่ยว

3. ช่องทางตลาดการเงิน (Financial Markets Channel) ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ส่งผลให้ภาวะตลาดการเงินโลกผันผวน โดยหลายประเทศกำลังเผชิญกับเงินทุนไหลออก อย่างไรก็ตาม ผลกระทบต่อไทยในช่วงแรกอาจจำกัดเนื่องจากไทยมีเสถียรภาพด้านต่างประเทศค่อนข้างแข็งแกร่ง โดยดุลบัญชีเดินสะพัดเกินดุลต่อเนื่องและมีเงินสำรองระหว่างประเทศที่อยู่ในระดับสูง แต่ในกรณีที่สถานการณ์เลวร้าย ภาวะการเงินโลกจะตึงตัวขึ้น (Tightening financial conditions) ท่ามกลางภาวะเงินเฟ้อสูง ซึ่งจะจำกัดการผ่อนคลายนโยบายการเงิน และส่งผลกระทบเชิงลบต่อการขยายตัวของเศรษฐกิจในระยะต่อไป

ผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทยในเชิงมหภาค

ประเทศไทยเป็น ผู้นำเข้าน้ำมันสุทธิ (Net oil importer) และมีสัดส่วนการนำเข้าน้ำมันดิบจากตะวันออกกลางค่อนข้างสูง (58% ของปริมาณการนำเข้าน้ำมันดิบทั้งหมด) ดังนั้น ราคาน้ำมันโลกที่ปรับเพิ่มขึ้นจึงสามารถส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทยในเชิงมหภาคผ่านหลายช่องทาง หากพิจารณาตามสถานการณ์ต่าง ๆ ผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทยสามารถแบ่งได้ดังนี้ (จากตาราง) 

• กรณีความรุนแรงอยู่ในวงจำกัด หรือราคาน้ำมันเฉลี่ยทั้งปีอยู่ที่ประมาณ 85–90 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล เงินเฟ้อจะมีแนวโน้มปรับเพิ่มขึ้นราว 1.2-1.6% จากกรณีฐาน และ GDP ไทยอาจลดลงจากกรณีฐานราว -0.2 ถึง -0.3% 

• ส่วนในกรณีเลวร้าย หากราคาน้ำมันเฉลี่ยทั้งปีปรับเพิ่มขึ้นสู่ระดับ 110–130 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล และภาครัฐไม่สามารถอุดหนุนราคาพลังงานและค่าครองชีพภายในประเทศได้ เงินเฟ้อในประเทศจะเร่งตัวขึ้นอย่างมากถึงราว 3.0-4.5% จากกรณีฐาน และอาจทำให้ GDP ของไทยลดลงจากกรณีฐานถึงประมาณ -0.6 ถึง -0.9% 

ผลกระทบต่ออุตสาหกรรมไทย

ความขัดแย้งในตะวันออกกลางอาจส่งผลกระทบต่อภาคอุตสาหกรรมไทยในหลายมิติ โดยสามารถแบ่งออกได้เป็นผลกระทบทางตรงและทางอ้อมได้ดังนี้ 

ผลกระทบทางตรง เกิดขึ้นกับภาคอุตสาหกรรมที่อยู่ในห่วงโซ่อุปทานโดยตรงใน 2 ลักษณะ ได้แก่ (1) การขาดแคลนวัตถุดิบตั้งต้น (Feedstock) ซึ่งกระทบต่อโรงกลั่นน้ำมันและอุตสาหกรรมปิโตรเคมีเป็นหลัก และ (2) การหยุดชะงักของปัจจัยการผลิตนำเข้า ซึ่งส่งผลต่ออุตสาหกรรมที่พึ่งพาสินค้านำเข้าจากตะวันออกกลาง เช่น เคมีภัณฑ์ ปุ๋ย และโลหะ 

นอกจากนี้ ภาคอุตสาหกรรมอาจได้รับผลกระทบทางอ้อม ผ่าน 3 ช่องทางหลัก ได้แก่ (1) ด้านต้นทุนการผลิต จากราคาพลังงานที่ปรับตัวสูงขึ้น ซึ่งเพิ่มภาระให้แก่อุตสาหกรรมที่ใช้พลังงานเข้มข้น (2) ด้านอุปสงค์ในตลาดส่งออก จากการที่ความต้องการสินค้าไทยในตะวันออกกลางอาจชะลอตัวลง และ (3) ด้านโลจิสติกส์ จากความล่าช้าและต้นทุนการขนส่งที่เพิ่มขึ้น อันเป็นผลจากการหยุดชะงักของเส้นทางเดินเรือในภูมิภาค
 

ผลกระทบทางตรงต่ออุตสาหกรรม 

1) การขาดแคลนวัตถุดิบตั้งต้น (Feedstock)

ช่องแคบฮอร์มุซ (The Strait of Hormuz) ถือเป็นเส้นเลือดใหญ่ทางพลังงานของโลก โดยในปี 2568 มีการขนส่งน้ำมันดิบผ่านเส้นทางนี้สูงถึง 13.4 ล้านบาร์เรลต่อวัน หรือคิดเป็นราว 1 ใน 3 ของการค้าทางเรือทั่วโลก ซึ่งกว่า 80% ของปริมาณดังกล่าวถูกส่งมายังภูมิภาคเอเชีย สำหรับประเทศไทย ความล่าช้าหรือการหยุดชะงักในเส้นทางนี้ถือเป็นความเสี่ยงโดยตรง เนื่องจากไทยนำเข้าน้ำมันดิบผ่านช่องแคบนี้ถึง 3 แสนบาร์เรลต่อวัน ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 58% ของการนำเข้าน้ำมันดิบทั้งหมดของประเทศ นอกจากนี้ ก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ยังเป็นอีกวัตถุดิบสำคัญจากตะวันออกกลางที่ใช้เส้นทางนี้ในการขนส่ง โดยเกือบ 80% ของ LNG ที่ผ่านช่องแคบนี้มีปลายทางอยู่ที่ตลาดเอเชีย โดยเฉพาะการขนส่ง LNG จากประเทศกาตาร์ที่จำเป็นต้องใช้เส้นทางนี้เพียงทางเดียวเท่านั้น ในปัจจุบันไทยนำเข้า LNG ผ่านช่องแคบฮอร์มุซประมาณ 2.2 ล้านตันต่อปี^2/ หรือคิดเป็น 24% ของการนำเข้า LNG ทั้งหมด^3/ ซึ่งการปิดช่องแคบนี้จะส่งผลกระทบต่อเชื้อเพลิงหลักในการผลิตไฟฟ้าของประเทศ สำหรับอุตสาหกรรมต่อเนื่องอย่างปิโตรเคมี พลาสติกและบรรจุภัณฑ์ (Packaging) ผลกระทบจะรุนแรงกว่ากรณีปกติมาก เนื่องจากต้นทุนวัตถุดิบจะพุ่งสูงขึ้นท่ามกลางสภาวะเศรษฐกิจที่อ่อนแรง ทำให้ผู้บริโภคจึงอาจไม่มีกำลังซื้อพอที่ภาคอุตสาหกรรมจะผลักภาระต้นทุนไปให้ได้ ขณะเดียวกัน การหยุดเดินโรงงานปิโตรเคมีอาจขยายวงกว้างมากขึ้นและมีระยะเวลาที่นานขึ้น ส่งผลกระทบต่อความสามารถในการทำกำไรและเสถียรภาพของทั้งอุตสาหกรรมที่เกี่ยวเนื่องในระยะยาว

1. พึ่งพามาก-นำเข้ามาก ได้แก่ น้ำมันดิบ น้ำมันสำเร็จรูป ปุ๋ยไนโตรเจน และ LNG ซึ่งทั้งหมดพึ่งพาการนำเข้าจากตะวันออกกลางราว 60% กลุ่มนี้จัดอยู่ในระดับเฝ้าระวังสูง เนื่องจากอาจส่งผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนและความต่อเนื่องของภาคอุตสาหกรรมและเกษตรกรรมในประเทศ 

2. พึ่งพามาก-นำเข้าน้อยกว่า ได้แก่ อะลูมิเนียม เหล็ก ปิโตรเคมี เคมีภัณฑ์ กลุ่มนี้ยังอยู่ในระดับที่ต้องเฝ้าระวัง เพราะเป็นวัตถุดิบสำคัญที่ใช้ในอุตสาหกรรมต่อเนื่องหลายประเภท

3. พึ่งพาและนำเข้าปานกลาง เช่น อัญมณีและโลหะมีค่า กลุ่มนี้ยังไม่น่าเป็นห่วงมากนัก เนื่องจากคาดว่าผู้ประกอบการยังสามารถบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทานและปรับแหล่งนำเข้าทดแทนได้

ผลกระทบทางอ้อมต่ออุตสาหกรรม 

1) การเพิ่มขึ้นของต้นทุนพลังงาน

ความขัดแย้งในตะวันออกกลางที่ส่งผลให้ต้นทุนพลังงานเพิ่มขึ้น จะกระทบต่ออุตสาหกรรมที่ใช้พลังงานเข้มข้น โดยจากการวิเคราะห์โครงสร้างต้นทุนพลังงาน พบว่ากลุ่มโรงไฟฟ้าเป็นอุตสาหกรรมกลางน้ำที่เปราะบางที่สุด เนื่องจากมีต้นทุนจากการใช้พลังงานปิโตรเลียม (โดยเฉพาะก๊าซธรรมชาติ) และไฟฟ้า คิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 44.1% ของค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานทั้งหมด ซึ่งความผันผวนของราคาพลังงานในส่วนนี้จะกลายเป็นต้นทุนพื้นฐานที่ส่งต่อไปยังทุกอุตสาหกรรมทั่วประเทศ จึงเท่ากับว่ากลุ่มโรงไฟฟ้ามีแนวโน้มได้รับทั้งผลกระทบทั้งทางตรงจากแนวโน้มการขาดแคลนวัตถุดิบตั้งต้น และผลกระทบทางอ้อมจากต้นทุนด้านพลังงานที่สูงขึ้น

ในขณะที่กลุ่มอุตสาหกรรมปลายน้ำที่มีความเสี่ยงในการเผชิญกับแรงกดดันด้านต้นทุนพลังงานที่สูง ได้แก่ กลุ่มแร่โลหะ (Metal Ore) (มีสัดส่วนต้นทุนจากปิโตรเลียมและไฟฟ้ารวม 24.9% ของค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานทั้งหมด) ปูนซีเมนต์ (21.0%) และการขนส่ง (20.8%) โดยเฉพาะการผลิตแร่ดีบุก (Tin Ore) ที่มีการใช้พลังงานสูง ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อเนื่องเป็นลูกโซ่ (Ripple Effect) ไปยังอุตสาหกรรมยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ และบรรจุภัณฑ์อาหาร (กระป๋อง) สำหรับภาคการขนส่งนั้นมีความเสี่ยงครอบคลุมทั้งการขนส่งทางน้ำ ทางบก และทางอากาศ เนื่องจากสัดส่วนการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงที่อยู่ในระดับสูง

นอกจากนี้ ผลกระทบยังอาจขยายไปถึงภาคเกษตรกรรมและประมง ซึ่งต้นทุนพลังงานคิดเป็น 16.9% สำหรับประมง และ 13.9% สำหรับบริการทางการเกษตร ส่งผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนการผลิตในห่วงโซ่อุปทานอาหาร ส่วนอุตสาหกรรมปิโตรเคมีและเคมีภัณฑ์ นอกเหนือจากความเสี่ยงจากการขาดแคลนวัตถุดิบหลัก (Feedstock) ในการผลิตเม็ดพลาสติก (Plastic Resins) (32% ของต้นทุนทั้งหมด) ดังที่ได้กล่าวมาแล้ว ยังมีต้นทุนด้านพลังงานที่ใช้ในโรงงานถึง 11.3% 

ในด้านภาคบริการและงานโครงสร้างพื้นฐาน อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว โดยเฉพาะธุรกิจโรงแรมมีความเสี่ยงต่อค่าไฟฟ้าที่มีทิศทางเพิ่มขึ้นเนื่องจากต้นทุนไฟฟ้าคิดเป็นสัดส่วน 12% ของโครงสร้างต้นทุนทั้งหมด สำหรับกลุ่มก่อสร้าง แม้สัดส่วนพลังงานในอุตสาหกรรมก่อสร้างจะไม่สูงมากนักเมื่อเทียบกับอุตสาหกรรมอื่น แต่การเพิ่มขึ้นของต้นทุนพลังงานในการผลิตปูนซีเมนต์ เหล็ก และเหล็กกล้าซึ่งเป็นวัตถุดิบหลักของอุตสาหกรรมก่อสร้าง อาจถูกส่งต่อไปยังงบประมาณโครงการก่อสร้างและโครงสร้างพื้นฐานทั่วประเทศอย่างมีนัยสำคัญได้

1. พึ่งพามาก-ส่งออกมาก ได้แก่ รถยนต์นั่ง (พึ่งพาตะวันออกกลาง 24.2%) รถบรรทุก เครื่องปรับอากาศ ยางล้อ และเครื่องประดับ กลุ่มนี้จัดอยู่ในระดับเฝ้าระวังสูง เนื่องจากหากความตึงเครียดในภูมิภาคยังยืดเยื้อ จนทำให้อุปสงค์ต่อสินค้าเหล่านี้ชะลอตัวลง ก็อาจส่งผลกระทบต่อภาพรวมของภาคส่งออกไทยในวงกว้างได้

2. พึ่งพามาก-ส่งออกน้อยกว่า ได้แก่ ทูน่า (พึ่งพาตะวันออกกลาง 20%) ข้าว ผลไม้แปรรูป แผ่นไม้ (ไฟเบอร์บอร์ด พึ่งพาถึง 72.8%) และตู้เย็น กลุ่มนี้อยู่ในระดับที่ต้องเฝ้าระวังเช่นกัน แต่สินค้าเกษตรและอาหารบางรายการอาจได้รับผลกระทบไม่สูง เนื่องจากคาดว่าตะวันออกกลางจะยังต้องการสินค้าเพื่อรักษาความมั่นคงทางอาหาร

3. ส่งออกมาก-พึ่งพาน้อย เช่น ฮาร์ดดิสก์ไดรฟ์ (HDD) สมาร์ตโฟน กลุ่มนี้ยังไม่น่าเป็นห่วงมากนัก เพราะส่วนใหญ่ไทยส่งออกไปยังตลาดอื่นๆ ทำให้ความเสี่ยงจากความขัดแย้งในตะวันออกกลางมีจำกัดกว่า

มาตรการรองรับและการบรรเทาผลกระทบของไทย 

ภาครัฐได้เตรียมมาตรการเพื่อรองรับความเสี่ยงโดยเฉพาะด้านพลังงานจากสถานการณ์ดังกล่าว โดยเน้นการรักษาเสถียรภาพของอุปทานพลังงานและลดผลกระทบต่อค่าครองชีพของประชาชน ดังนี้

ความมั่นคงทางน้ำมัน

• การสำรองน้ำมัน: ในวันที่  6 มีนาคม 2569 กระทรวงพลังงานยืนยันว่า ปัจจุบันประเทศไทยมี ปริมาณน้ำมันสำรองรวม (รวมทั้งในประเทศและน้ำมันที่อยู่ระหว่างขนส่ง) เพียงพอต่อการใช้ภายในประเทศประมาณ 65 วัน (หากมิได้นำเข้าเพิ่มเติม) นอกจากนี้ ยังมีปริมาณน้ำมันที่ได้รับการยืนยันการสั่งซื้อและเตรียมจัดส่งเพิ่มเติมอีกจำนวน 30 วัน ส่งผลให้ไทยมีปริมาณน้ำมันสำรองรวมทั้งสิ้นประมาณ 90-95 วัน^7/ 

• การกระจายแหล่งนำเข้าน้ำมันดิบ: แม้ว่าการนำเข้าน้ำมันดิบส่วนใหญ่ของไทยจะมาจากตะวันออกกลาง แต่ไทยได้กระจายแหล่งนำเข้าพลังงานจากภูมิภาคอื่นเพิ่มขึ้น เช่น สหรัฐฯ แอฟริกาตะวันตก และมาเลเซีย โดยปัจจุบัน ราว 42% ของการนำเข้าน้ำมันดิบมาจากแหล่งผลิตนอกตะวันออกกลาง ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงด้านอุปทานหากเกิดความไม่สงบในภูมิภาคใดภูมิภาคหนึ่ง 

• มาตรการดูแลราคา: รัฐบาลยังได้ใช้ กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง เพื่อช่วยรักษาเสถียรภาพราคาพลังงานในประเทศ โดยเฉพาะการตรึงราคาน้ำมันดีเซลชั่วคราว เพื่อลดผลกระทบต่อค่าครองชีพและต้นทุนการขนส่ง 

ความมั่นคงทางพลังงานไฟฟ้า

• การจัดหา LNG: เนื่องจากไทยพึ่งพาการนำเข้า LNG ราว 1 ใน 4 จากตะวันออกกลาง โดยเฉพาะจากกาตาร์ ทำให้เสี่ยงได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความขัดแย้งดังกล่าว รัฐบาลจึงเร่งหาแหล่งนำเข้า LNG ทางเลือกอื่นๆ เช่น สหรัฐฯ และเมียนมา เพื่อกระจายความเสี่ยง โดยคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) เห็นชอบให้จัดหา LNG เพิ่มขึ้น 3 เที่ยวเรือในช่วงเดือนมีนาคม-เมษายน 2569 เพื่อเสริมปริมาณเชื้อเพลิงในระบบการผลิตไฟฟ้า 

• แนวนโยบายที่อาจปรับใช้ในอนาคต: การบริหารเชื้อเพลิงและต้นทุนไฟฟ้า หากสถานการณ์ยืดเยื้อ รัฐบาลอาจใช้แนวทางบริหารการผลิตไฟฟ้าคล้ายกับช่วงวิกฤติรัสเซีย-ยูเครน เช่น การจัดสรรก๊าซต้นทุนต่ำ (อาทิ จากอ่าวไทย) เข้าระบบก่อน การเดินเครื่องโรงไฟฟ้าถ่านหินและโรงไฟฟ้าพลังน้ำเต็มกำลังเพื่อลดความต้องการใช้ LNG ในการผลิตไฟฟ้า การรับซื้อไฟฟ้าส่วนที่เหลือ จากโรงไฟฟ้าขนาดเล็ก รวมถึงการกำหนดค่าไฟ 2 อัตรา โดยค่าไฟสำหรับครัวเรือนถูกกว่าอุตสาหกรรมเพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายของประชาชน 

อย่างไรก็ตาม มาตรการดังกล่าวสามารถช่วยบรรเทาผลกระทบในระยะสั้นได้เท่านั้น และอาจไม่สามารถชดเชยผลกระทบได้ทั้งหมด หากความขัดแย้งในตะวันออกกลางยืดเยื้อและทำให้ราคาพลังงานโลกปรับเพิ่มขึ้นเป็นระยะเวลานาน
 

มุมมองวิจัยกรุงศรี

ในเชิงเศรษฐกิจมหภาคแล้ว ความตึงเครียดระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่อเศรษฐกิจโลกและเศรษฐกิจไทย โดยผลกระทบหลักจะส่งผ่านช่องทางด้านอุปทานและราคาพลังงาน อย่างไรก็ตาม หากความตึงเครียดรุนแรงขึ้นและยืดเยื้อ อาจส่งผลกระทบเพิ่มเติมผ่านช่องทางด้านอุปสงค์และตลาดการเงิน สำหรับประเทศไทย ผลกระทบจะขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงและระยะเวลาของความขัดแย้งในตะวันออกกลาง โดยช่องทางหลักมาจากต้นทุนพลังงาน ต้นทุนสินค้าและค่าขนส่งที่สูงขึ้น ซึ่งสร้างแรงกดดันต่อเงินเฟ้อและอาจทำให้อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจลดลงจากกรณีฐานประมาณ -0.2 ถึง -0.9%  

ทั้งนี้ สถานการณ์ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นย่อมเพิ่มความเสี่ยงด้านขาลง (downside risks) ต่อประมาณการการเติบโตของเศรษฐกิจไทยในปี 2569 ที่วิจัยกรุงศรีคาดการณ์ไว้ที่ 2.0% (ณ 26 กุมภาพันธ์ 2569) อย่างไรก็ตาม มาตรการด้านการสำรองพลังงาน การกระจายแหล่งนำเข้าน้ำมัน การสร้างความมั่นคงทางพลังงานไฟฟ้าเพิ่มเติม รวมถึงการดูแลราคาสินค้าภายในประเทศ ช่วยให้ไทยยังคงมีความสามารถในการรองรับความเสี่ยงในระยะสั้นได้ในระดับหนึ่ง ขณะเดียวกัน ยังต้องติดตามแนวโน้มการดำเนินนโยบายและมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของภาครัฐอย่างใกล้ชิด 

ทั้งนี้ ไทยยังต้องเฝ้าระวังผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับภาคอุตสาหกรรมอีกด้วย ซึ่งคาดว่าจะมีระดับความรุนแรงต่างกันตามลักษณะของโครงสร้างอุตสาหกรรม ดังนี้ 

• อุตสาหกรรมที่ได้รับผลกระทบรุนแรง: (1) อุตสาหกรรมที่ได้รับผลกระทบทางตรง ได้แก่ อุตสาหกรรมโรงกลั่นน้ำมันและปิโตรเคมี รวมถึงธุรกิจโรงไฟฟ้าที่เผชิญกับการขาดแคลนวัตถุดิบ (Feedstock) รวมถึงอุตสาหกรรมที่พึ่งพาปัจจัยการผลิต (Input) จากตะวันออกกลางในสัดส่วนสูง โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่ใช้พลังงานเข้มข้น ภาคเกษตรกรรม วัสดุก่อสร้าง ตลอดจนอุตสาหกรรมที่พึ่งพาปิโตรเคมี อาทิ พลาสติก ซึ่งห่วงโซ่อุปทานที่หยุดชะงักอาจทำให้ต้นทุนการผลิตของอุตสาหกรรมเหล่านี้สูงขึ้น (2) อุตสาหกรรมที่ได้รับผลกระทบทางอ้อมจากการเผชิญผลกระทบทั้ง 3 ด้าน ได้แก่ ด้านอุปทานจากต้นทุนพลังงานที่สูงขึ้น ด้านอุปสงค์จากตลาดตะวันออกกลางที่ชะลอตัว และด้านโลจิสติกส์จากการเกิดภาวะชะงักงันของการส่งมอบสินค้าและวัตถุดิบ ได้แก่ ธุรกิจขนส่ง เกษตรกรรม ยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ ผลิตภัณฑ์ยาง และผลิตภัณฑ์ไม้

• อุตสาหกรรมที่ได้รับผลกระทบปานกลาง: ส่วนใหญ่เป็นอุตสาหกรรมหนัก ซึ่งได้รับผลกระทบหลักจากต้นทุนการผลิตและต้นทุนดำเนินงานที่สูงขึ้น เช่น อุตสาหกรรมโลหะ เคมีภัณฑ์ อัญมณีและเครื่องประดับ

1/ วิกฤต ‘สงคราม’ ฉุดนักท่องเที่ยวตลาด ‘ยุโรป–ตะวันออกกลาง’ หดตัว 18% | ไทยโพสต์
2/ เกือบทั้งหมดของการนำเข้าก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ผ่านช่องแคบฮอร์มุซ มีต้นทางมาจากประเทศกาตาร์
3/ การนำเข้า LNG ส่วนที่เหลือส่วนใหญ่มาจากสหรัฐฯ ออสเตรเลีย และมาเลเซีย ซึ่งรวมกันคิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 50% ของปริมาณการนำเข้าทั้งหมด
4/ 'ปุ๋ยยูเรีย' ไม่ขาดแคลน ใช้ได้ถึง ส.ค. 69 เตือน 'ฉวยโอกาสขึ้นราคา' โทษหนัก | กรุงเทพธุรกิจ
5/ ‘สงคราม’ ป่วนขนส่งทางทะเล ผู้ส่งออกไทยผวาสายเดินเรือ ‘งด Booking' ค่าระวางพุ่ง | กรุงเทพธุรกิจ
6/ ‘Iran strikes disrupt flights: Why travel insurance may fall short | CNBC
7/ อรรถพลย้ำไทยไม่ขาดแคลนน้ำมัน พลังงานพร้อมรับมือวิกฤตตะวันออกกลาง | โพสต์ทูเดย์